Obszary Szczególnie Narażone w woj. pomorskim już są!

Obszary Szczególnie Narażone (OSN) to tereny, na których należy ograniczyć przedostawanie się azotu ze źródeł rolniczych do wód powierzchniowych i gruntowych.

Obowiązek wyznaczenia OSN i opracowania dla tych obszarów Programów działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych, wynika z Dyrektywy Azotanowej i spoczywa na Polsce od momentu przystąpienia do struktur Unii Europejskiej. Do jego realizacji wyznaczono Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej (RZGW). Zasięg obszarów oraz Programy działań podlegają weryfikacji w cyklu 4-letnim (więcej na http://www.kzgw.gov.pl/Dyrektywa-Azotanowa.html).

W 2004 r. RZGW wyznaczyły 21 OSN, które objęły swoim zasięgiem 2% powierzchni kraju. Wzbudziło to niezadowolenie Komisji Europejskiej, która od razu zaczęła domagać się ponownego przeanalizowania dokonanej identyfikacji obszarów szczególnie narażonych zgodnie z wytycznymi dyrektywy, wskazując potrzebę wyznaczenia jako OSN znaczącej części terytorium Polski. Pomimo uwag KE, w ramach weryfikacji powierzchni OSN w 2008 r., dokonano zmniejszenia ich całkowitej powierzchni do 1,49% powierzchni kraju. W efekcie KE wysunęła zarzuty formalne: wezwała Polskę do usunięcia uchybienia – Naruszenie nr 2010/2063: nieprawidłowa implementacja do prawa Rzeczypospolitej Polskiej przepisów Dyrektywy Azotanowej (niepełne wyznaczenie wód wrażliwych i OSN oraz braki w Programach działań). W odpowiedzi, strona Polska podjęła rozmowy mające na celu przekonanie KE o braku konieczności radykalnego zwiększania powierzchni OSN, poprzez przedstawienie wyraźnie sformułowanych argumentów wskazujących na zdecydowaną przewagę pozarolniczych źródeł zanieczyszczenia wód w Polsce oraz przygotowanie ujednoliconego Programu działań dla wszystkich OSN, poprawionego zgodnie zuwagami Komisji.

Materiał wyjściowy do określenia OSN na lata 2012-2016 stanowiła ekspertyza pt. „Ocena presji rolniczej na stan wód powierzchniowych i podziemnych oraz wskazanie obszarów szczególnie narażonych na zanieczyszczenia azotanami pochodzenia rolniczego" opracowana przez IUNG w 2011 r.. Wyniki ekspertyzy wskazują na potrzebę wyznaczenia jako OSN 12,37% powierzchni kraju. Weryfikacja obszarów wskazanych w ekspertyzie, dokonana przez RZGW, umożliwiła zmniejszenie powierzchni objętej projektami rozporządzeń wyznaczających OSN do 8,24% powierzchni kraju. Propozycja ta spotkała się z dużą krytyką i sprzeciwem środowiska rolniczego oraz organizacji rolniczych. Skutkiem tego powierzchnia została po raz kolejny zawężona, tym razem do 4,56%.

Z dniem 29 czerwca 2012 r., jako OSNy w woj. pomorskim zostały zatwierdzone niektóre obręby geodezyjne w powiatach: tczewskim (gm. Subkowy, Pelplin, Morzeszczyn, Gniew), starogardzkim (gm. Bobowo, Skórcz, Smętowo Graniczne) i sztumskim (gm. Sztum, Stary Targ), obejmujące łączną powierzchnię 383,2 km² (Rozporządzenie Dyrektora RZGW w Gdańsku: Nr 1/2012, Nr 5/2012).

Rysunek: Lokalizacja OSN w regionie wodnym Dolnej Wisły

 Mapka OSNy w woj. pomorskim

Projekt rozporządzenia w sprawie wprowadzenia Programu działań dla OSN woj. pomorskiego znajduje się na końcowym etapie: uzgodnienia z Wojewodą Pomorskim. Program zakłada wprowadzenie zaostrzonych wymogów względem okresów, dawek i sposobów nawożenia, zwłaszcza pól na terenie o dużym nachyleniu, na glebach podmokłych, zalanych, zamarzniętych, pokrytych śniegiem oraz w pobliżu cieków wodnych, a także zaostrzenie warunków przechowywania nawozów naturalnych oraz postępowania z odciekami. Początek obowiązywania dla większości z nich określono na 1 marca 2013 r.; w przypadku urządzeń do składowania nawozów będzie to rok 2016.

Kontrolą przestrzegania określonych w Programie działań obowiązków nałożonych na rolników zajmą się inspektorzy Wojewódzkiej Inspekcji Ochrony Środowiska. Ponad to przypominam, że przestrzeganie Programów działań zatwierdzonych na OSN, wchodzi w zakres kontroli norm i wymogów wzajemnej zgodności prowadzonych przez inspektorów ARiMR. Stwierdzenie niezgodności przez ARiMR oznacza obniżenie wszystkich płatności obszarowych, z których rolnik w danym roku korzysta.

Skutki wyznaczenia OSN w szczególny sposób dotkną rolników korzystających z płatności rolnośrodowiskowych, bowiem zgodnie z prawem, płatności nie mogą być przyznawane za przestrzeganie wymagań obowiązkowych, czyli np. zawartych w Programie działań dla OSN. Na szczęście aktualna interpretacja Ministerstwa Rolnictwa sprowadza powyższe ograniczenie jedynie do gospodarstw korzystających z płatności za pakiet 1: rolnictwo zrównoważone na powierzchni powyżej 100 ha. Ponieważ od 1 marca 2013 r. rolnicy gospodarujący na powierzchni powyżej 100 ha użytków rolnych na OSN będą mieli obowiązek posiadania planu nawożenia oraz bilansu azotu, płatności za realizację pakietu 1 będą mogli otrzymać tylko do powierzchni 100 ha. Rolnik, dla którego takie rozwiązanie nie okaże się wystarczające, będzie mógł zakończyć swoje 5-letnie zobowiązanie bez sankcji.

 

Mapy do pobrania:

OSN w zlewni rzeki Drybok

OSN w zlewni rzeki Młynówka Malborska

OSN w zlewniach rzek Janka i Dopływ spod Piaseczna

 

 

 

Znajdź nas na Facebooku

Nowa odsłona! Zapraszamy!

PODR

Zapraszamy na nasz kanał Youtube

Youtube