Program rolnośrodowiskowy

logo KPR

Programy rolnośrodowiskowe stanowią jedną z form wsparcia finansowego udzielanego rolnikom w ramach Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej. Od 1992 r. są obowiązkowo realizowane przez wszystkie kraje unijne. W 2002 r. powierzchnia użytków rolnych Unii Europejckiej objęta programami rolnośrodowiskowymi przekroczyła 25%.

Polski Krajowy program rolnośrodowiskowy jest realizowany w ramach planów operacyjnych opracowanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi: PROW na lata 2004-2006 oraz PROW na lata 2007-2013.

Program rolnośrodowiskowy w ramach PROW 2004-2006 jest już zamknięty dla nowych beneficjentów. Najbliższy możliwy termin naboru w ramach PROW 2007-2013 to 15 marca 2013 roku.

 

Program rolnośrodowiskowy oznacza dla rolnika możliwość otrzymania dodatkowych płatności za działania podjęte we własnym gospodarstwie na rzecz ochrony przyrody i zachowania dobrego stanu środowiska.

W Programie może uczestniczyć rolnik, który:

  • w całym gospodarstwie stosuje się do minimalnych wymogów
  • wybrał PAKIETY do realizacji w gospodarstwie
  • posiada PLAN DZIAŁALNOŚCI ROLNOŚRODOWISKOWEJ opracowany dla gospodarstwa
  • do WNIOSKU o przyznanie płatności dołączy DEKLARACJĘ PAKIETÓW ROLNOŚRODOWISKOWYCH
  • prowadzi REJESTR DZIAŁALNOŚCI ROLNOŚRODOWISKOWEJ

PAKIETY ROLNOŚRODOWISKOWE

Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone

Przystępując do realizacji tego pakietu, dla wszystkich gruntów ornych gospodarstwa układa się płodozmian złożony z co najmniej trzech gatunków roślin (każdego z innej grupy roślin).Trwałe użytki zielone, których powierzchni nie wolno zmniejszyć w trakcie realizacji planu, powinny być koszone (pierwszy pokos do dnia 31 lipca) lub wypasanie w okresie wegetacyjnym. 

Nawożenie użytków rolnych odbywa się na podstawie planu nawozowego, opracowywanego corocznie przez doradcę rolnośrodowiskowego na podstawie bilansu azotu oraz aktualnej chemicznej analizy gleby. Maksymalna dawka azotu (łącznie z: nawozów naturalnych, kompostów i nawozów mineralnych) na gruntach ornych nie może przekroczyć 150 kg N/ha, a na trwałych użytkach zielonych - 120 kg N/ha. Do nawożenia nie wolno stosować osadów ściekowych.

Płatności przysługują tylko do gruntów ornych. Pełna stawka naliczana jest tylko do powierzchni 100 ha.

 

Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne

Pakiet obejmuje system gospodarowania, w którym wykorzystywane są wyłącznie naturalne środki produkcji; gospodarstwo prowadzone jest zgodnie z przepisami w tym zakresie i objęte coroczną kontrolą jednostki certyfikującej. Płatności są zróżnicowane, w zależności od rodzaju upraw, pełne stawki naliczane są do powierzchni 100 ha.

Wymogiem niezbędnym dla uzyskania płatności jest prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Uzyskane plony muszą zostać przeznaczone na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi, do przetwórstwa, do kompostowania lub przekazane do innych gospodarstw rolnych.

Tak samo jak w pakiecie rolnictwa zrównoważonego: trwałe użytki zielone, których powierzchni nie wolno zmniejszyć w trakcie realizacji planu, powinny być koszone (pierwszy pokos do dnia 31 lipca) lub wypasanie w okresie wegetacyjnym.

» więcej o rolnictwie ekologicznym

 

Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone

Trwałe użytki zielone włączone do pakietu, mogą być użytkowane jako łąki, pastwiska lub kośno-pastwiskowo, z możliwością zmiany sposobów użytkowania w okresie realizacji zobowiązania.

W przypadku użytkowania kośnego można przeprowadzić maksymalnie 2 pokosy, w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 30 września. Pozostałe wymogi dotyczą techniki koszenia: wysokość koszenia 5 - 15 cm; pozostawienie 5 - 10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do środka. Ścięta biomasa powinna zostać usunięta lub złożona w stogi w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany,

Wypas możliwy jest w okresie od dnia 1 maja do dnia 15 października, przy obsadzie zwierząt wynoszącej 0,5 - 1,0 DJP/ha i obciążeniu pastwiska wynoszącym nie więcej niż 5t/ha (10 DJP/ha). Wypasanie na terenach zalewowych rozpoczyna się nie wcześniej niż w terminie 2 tygodni po ustąpieniu wód, z wyłączeniem wypasania koników polskich i koni huculskich, które jest dopuszczalne przez cały rok. Wykaszanie niedojadów jest dopuszczalne jedynie poza okresem od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września.

Od 2011 r. płatnościami za pakiet objęte mogą zostać jedynie trwałe użytki zielone położone na obszarach Natura 2000

 

Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000

Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000

Pakiety różnią się płatnościami, które są wyższe w przypadku niektórych wariantów pakietu 5. Obydwa wymienione pakiety można realizować jedynie na trwałych użytkach zielonych, dla których ekspert ornitolog lub botanik potwierdził występowanie określonych gatunków i siedlisk oraz opracował dokumentację przyrodniczą. Dokumentacja może zostać opracowana w roku poprzedzającym złożenie wniosku w zakresie tych pakietów (inwentaryzacja ornitologiczna: do 15 lipca, botaniczna: do 30 września) lub w roku składania wniosku: do 10 czerwca.

Jeżeli ekspert ornitolog stwierdzi występowanie siedliska lub siedlisk lęgowych: biegusa zmiennego, błotniaka łąkowego, czajki, derkacza, dubelta, krwawodzioba, kulika wielkiego, kszyka, rycyka lub wodniczki, rolnik może realizować wariant 4.1 lub 5.1. Pozostałe warianty (4.2-4.10; 5.2-5.10) mogą być realizowane na innych trwałych użytkach zielonych, pod warunkiem potwierdzenia siedlisk przez botanika.

Ekspertyza przyrodnicza wskazuje również prawidłowy sposób użytkowania łąk lub pastwisk objętych poszczególnymi wariantami pakietów.

» więcej o gatunkach ptaków objętych pakietami 4 i 5

» wiecej o zbiorowiskach roślinnych objętych pakietami 4 i 5

» porównanie wymogów dotyczących możliwości pokosów, wypasu oraz nawożenia w poszczególnych wariantach


Pakiet 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie

Pakiet obejmuje 4 warianty.

W wariantach: 6.1. Produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych lub 6.2. Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych można uprawiać dowolne odmiany: kszycy, pszenicy płaskurki, pszenicy samopszy, prosa, owsa szorstkiego, lnicznika siewnego, komonicy błotnej, nostrzyka białego, sałaty łodygowej, lędźwianu siewnego, soczewicy jadalnej lub pasternaku. Materiał siewny wymienionych gatunków można pozyskać z dowolnego źródła - nie jest wymagany żaden dokument pochodzenia.

W przypadku realizacji wariantu 6.2 próbę uzyskanego materiału siewnego należy poddać badaniu laboratoryjnemu 3 parametrów (minimalna czystość analityczna; minimalna zawartość nasion innych gatunków; minimalna zdolność kiełkowania). Jeżeli badanie wykaże niedosteczną jakość materiału siewnego, rolnik będzie musiał zwrócić 40% płatności rolnośrodowiskowej przyznanej za rok, w którym materiał siewny został wytworzony.

W ramach wariantu 6.3 Produkcja nasienna na zlecenie banku genów można uprawiać różne gatunki roślin rolniczych, warzywniczych, segetalnych lub drzew owocowych. Zainteresowany rolnik musi zgłosić się do wybranego banku genów. Pozytywna ocena gospodarstwa przeprowadzona przez pracowników banku genów, umożliwi podpisaniem umowy i nieodpłatne przekazanie rolnikowi materiału siewnego lub rozmnożeniowego.

Wariant 6.4 Sady tradycyjne umożliwia uzyskanie płatności do sadów obejmujących co najmniej 12 drzew powyżej 15 lat. W sadzie muszą występować nie mniej niż 4 odmiany lub gatunki; korony rozpoczynać się na wysokości od 120 cm; obwód pni na wysokości około 1 m jest nie może być mniejszy niż 47 cm. W sadzie muszą być wykonywane podstawowe zabiegi pielęgnacyjne, takie jak: cięcie, bielenie pni, koszenie lub wypasanie trawy.

 

Pakiet 7. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie

Pakietem objęte są:

  • bydło rasy polskiej czerwonej, bydło rasy białogrzbietej, bydło rasy polskiej czerwono-białej, bydło rasy polskiej czarno-białej
  • koniki polskie, konie huculskie, konie małopolskie, konie śląskie, konie wielkopolskie, konie zimnokrwiste w typie sokólskim, konie zimnokrwiste w typie sztumskim
  • owce rasy wrzosówka, owce rasy świniarka, owce olkuskie, polskie owce górskie odmiany barwnej, owce rasy merynos odmiany barwnej, owce uhruskie, owce wielkopolskie, owce żelaźnieńskie, owce rasy korideil, owce kamienieckie, owce pomorskie, owce rasy cakiel podhalański, owce rasy merynos polski w starym typie
  • świnie rasy puławskiej, świnie rasy złotnickiej białej, świnie rasy złotnickiej pstrej


Płatności są przyznawane do krów, klaczy loch lub matek owiec jeżeli ich liczba w stadzie wynosi co najmniej 4 krowy, 2 klacze, 5 owiec matek rasy olkuskiej, 15 owiec matek rasy cakiel podhalański, 30 owiec matek rasy merynos polski w starym typie albo 10 owiec matek pozostałych ras; 10-70 loch rasy puławskiej; 8*-100 loch pozostałych ras.

*6 loch rasy złotnickiej białej lub 3 lochy rasy złotnickiej pstrej - w przypadku stad objętych programem ochrony zasobów genetycznych przed dniem 01.01.2006 r.

» wiecej o rasach i zasadach udziału w programie ochrony zasobów genetycznych na stronach Instytutu Zootechniki

 

Pakiet 8. Ochrona gleb i wód

Pakiet składa się z trzech wariantów: wsiewki poplonowe, międzyplony ścierniskowe, międzyplony ozime, które można stosować przemiennie na różnych działkach rolnych. Wsiewki (dowolne rośliny) muszą zostać wysiane wiosną i pozostawione po żniwach. Międzyplony ścierniskowe (rośliny jare) oraz międzyplony ozime (rośliny ozime) należy wysiać do 30 września i również, tak jak wsiewki, pozostawić przez okres zimy. Międzyplony ścierniskowe można spasać jesienią, międzyplony ozime - tylko wiosną. Wiosenne zabiegi agrotechniczne na działkach rolnych objętych pakietem można wznowić od 1 marca.

Na działkach rolnych, położonych w obrębach geodezyjnych zagrożonych erozją wodną, stawki płatności są wyższe, jednakże mogą być przyznane maksymalnie do 60% powierzchni gruntów ornych, ponieważ 40% powierzchni musi być w obowiązkowej okrywie zimowej.

 

Pakiet 9. Strefy buforowe

Pakiet polega na utrzymaniu istniejących podłużnych pasów roślinności, zbudowanych z roślinności zielnej, krzewów lub drzew; o szerokości 2 lub 5 metrów, występujących:

  • wzdłuż cieków, małych zbiorników wodnych, strumieni, źródełek, rowów - określanych jako strefy buforowe;
  • w obrębie dużych pól, wzdłuż linii lasu lub na obrzeżach wąwozów i skarp - określanych jako miedze śródpolne.


Strefy buforowe i miedze śródpolne objęte płatnościami powinny być wykoszone raz w roku lub co 2 lata, nie później niż do dnia 30 września; skoszona biomasa powinna być usunięta; nie można ich nawozić, ani stosować środków ochrony roślin.


PLAN DZIAŁALNOŚCI ROLNOŚRODOWISKOWEJ

Po dokonaniu wyboru pakietu lub pakietów, które będą realizowane w gospodarstwie, rolnik we współpracy z doradcą rolnośrodowiskowym, opracowuje Plan działalności rolnośrodowiskowej. Plan opracowuje się na okres 5 lat, licząc rozpoczęcie zobowiązania od dnia 15 marca. Plan jest dokumentem, który pozostaje w gospodarstwie rolnika. Wskazuje szczegółowo wymogi i warunki do jakich rolnik zobowiązał się z tytułu realizacji pakietów rolnośrodowiskowych. Niektóre zapisy Planu można aktualizować lub zmieniać w trakcie jego realizacji. Zmiany muszą być zatwierdzone przez doradcę.

Sporządzenie Planu jest usługą odpłatną. Rolnik może odzyskać 80% kosztów netto usługi w ramach działania PROW: Korzystanie z usług doradczych.


WNIOSEK Z DEKLARACJĄ PAKIETÓW ROLNOŚRODOWISKOWYCH

Wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych składa się w terminie: 15 marca - 15 maja, na formularzu wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Do wniosku należy obowiązkowo dołączyć załącznik pt. "Deklaracja pakietów rolnośrodowiskowych" oraz ewentualnie inne wymagane załączniki (pakiet 2.9-2.12; pakiet 6; pakiet 7).

Od drugiego roku do wniosku obowiązkowo dołącza się załączniki graficzne. Na mapkach zaznacza się granice działek rolnych, na których realizowane są poszczególne pakiety i warianty objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, występujące w gospodarstwie rolnym i określone w Planie trwałe użytki zielone oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo. W przypadku realizacji pakietów 3, 4 lub 5 należy zaznaczyć także powierzchnię działki rolnej, która ma pozostać nieskoszona w danym roku, zaś w przypadku pakietu 6.4 -  miejsca występowania drzew objętych płatnością.

Każdy składany wniosek musi być spójny z Planem rolnośrodowiskowym. Dlatego też pierwszy wniosek, składany w roku rozpoczęcia realizacji pakietów,  najlepiej jest wypełnić dopiero po opracowaniu Planu


REJESTR DZIAŁALNOŚCI ROLNOŚRODOWISKOWEJ

Rolnik ma obowiązek prowadzenia Rejestru przez cały okres uczestnictwa w Programie. Wzór formularza Rejestru dostępny w biurach ARiMR, można także pobrać ze strony internetowej. W Rejestrze zamieszcza się dane dotyczące działań agrotechnicznych wykonywanych w gospodarstwie rolnym na działkach zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowych. Dla wszystkich działek rolnych, tzn. również na działkach nie objętych zobowiązaniem, należy prowadzić zapisy dotyczące nawożenia. Wypełnianie Rejestru należy rozpocząć w dniu wykonania pierwszego zabiegu agrotechnicznego wynikającego z realizacji zadań określonych w wybranych pakietach i wariantach. Wpisów należy dokonywać na bieżąco, jednak nie później niż w ciągu 15 dni od wykonania czynności agrotechnicznej związanej z danym pakietem/wariantem.

» przykład prawidłowego wypełniania rejestru

 

Więcej o Programie rolnośrodowiskowym na stronach:

» Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi

» Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa



Znajdź nas na Facebooku

Nowa odsłona! Zapraszamy!

PODR

Zapraszamy na nasz kanał Youtube

Youtube